Kamienie szlachetne

Kamienie szlachetne, nazywane także kamieniami jubilerskimi, to odmiany niektórych minerałów i skał, które występują bardzo rzadko, wartościowe, przeźroczyste, jednorodne i czyste kamienie naturalne. Czym wyróżniają kamienie szlachetne od zwykłych minerałów? Właściwości, które je charakteryzują to intensywny połysk, efektowne zabarwienie lub jego całkowity brak, wysoka twardość i trwałość – twardość wynosząca więcej niż 7 w skali Mohsa, która ma 10 stopni i im bliżej do 10, tym oznacza twardszy i droższy materiał. Najtwardszym kamieniem szlachetnym w skali Mohsa jest diament, którego twardość wynosi 10. Innymi kamieniami szlachetnymi o twardości większej niż 7 są: korundy, których szlachetnymi odmianami są między innymi szafir i rubin, jak także inne, odrobinę mniej twarde topaz oraz kwarc. Kamienie, które mają niższą twardość i nie są aż tak odporne i trwałe, nazywamy kamieniami półszlachetnymi – są to między innymi malachit, agat czy jaspis. Wszystkie wymienione wyżej minerały należą do grupy kamieni naturalnych. W jubilerstwie stosuje się także inne kamienie - syntetyczne lub uzyskane w laboratorium.

Stopień MohsaMinerał wzorcowyWzór chemicznyOdporność na zarysowanieWłaściwości
1 Talk hydroksykrzemian magnezu; Mg3(OH)2Si4O10 Do zarysowania paznokciem. Miękki minerał, łatwy do zarysowania.
2 Gips dwuwodny siarczan wapnia (CaSO4·2H2O)
3 Kalcyt CaCO3 Do zarysowania gwoździem. Minerały średnio twarde. Powierzchnia jest bardziej odporna na zarysowania.
4 Fluoryt fluorek wapnia, CaF2
5 Apatyt Ca5[(F,Cl,OH)(PO4)3] Do zarysowania ostrzem stalowym.
6 Ortoklaz K[AlSi3O8]
7 Kwarc ditlenek krzemu (SiO2) Do zarysowania tylko twardszym materiałem. Minerały twarde; można nimi zarysować szkło.
8 Topaz Al2SiO4(OH, F)2
9 Korund Al2O3 Minerały bardzo twarde. Można nimi ciąć szkło.
10 Diament C

Kwarc jest najbardziej powszechnym minerałem skorupy ziemskiej - aż 12% jej składu zajmuje właśnie ten kamień szlachetny. Jego wielkie złoża znajdują się na Madagaskarze, Brazylii oraz w Stanach Zjednoczonych. W skali Mohsa kwarc wyprzedzają diament, korund i topaz. Najczęściej używanymi odmianami kwarcu stosowanymi w jubilerstwie są: kryształ górski, ametyst, cytryn, jaspis, tygrysie oko onyks oraz opal. Wartość kamieni ze względu na ich niepowtarzalny wygląd oraz właściwości jest różna. Najdroższe i bardzo rzadkie są odmiany opalu przy czym wartość kamieni zależy od ich wielkości, atrakcyjności zabarwienia i wzoru barwnego, oraz gry barw - tzw. opalescencji. Wśród tańszej biżuterii można znaleźć syntetyczne odmiany tego kamienia szlachetnego.

Inną kamieniem szlachetnym, który jest bardzo często wykorzystywana w pierścionkach, kolczykach i naszyjnikach jest topaz. Topaz w starożytności należał do grupy najcenniejszych kamieni. Jego największe złoża znajdują się w Ameryce Południowej w skałach pochodzenia magmowego. Jest to mienrał z rodziny krzemianów, który ma bardzo wysoki współczynnik twardości. Topazy posiadają rozmaite barwy -najczęściej spotykane są kryształy żółtawe, miodowożółte, niebieskie, różowawe, różowofioletowe i bezbarwne. Najbardziej rozpoznawalne są jednak w kolorze niebieskim.

Rubin z języka łacińskiego oznacza czerwony. Jest to bardzo rzadki minerał z rodziny tlenków - odmiana korundu. Kamień szlachetny o barwie różowej do krwisto-czerwonej występujący głównie na Sri-Lance, w Kambodży, Tajlandii Tanzanii czy Pakistanie. Występuje jako składnik w bogatych w glin skałach metamorficznych. Są one niezwykle rzadkie. Za wspaniałą barwę rubinów odpowiedzialne są jony chromu. Rubin jest niezwykle twardy i odporny na zarysowania (8 stopień w skali Mohsa).

Szmaragd należy do najbardziej cenionych, a jednocześnie najbardziej fascynujących kamieni szlachetnych. Jest to odmiana berylu, minerału należącego do grupy krzemianów. Jego nazwa wywodzi się z języka łacińskiego i oznacza zielony klejnot. Jego zielona barwa wywołana jest przez podstawieniami jonów chromu, rzadziej wanadu czy żelaza. Podobnie jak diament często zawiera inkluzje gazowe, ciekłe i mineralne. Wysokiej jakości szmaragdy najczęściej otrzymują szlif schodkowy, tak zwany „szmaragdowy” aby w najwyższym stopniu uniknąć ubytku masy kamienia. Szmaragdy to kamienie dość kruche, w skali Mohsa ich twardość ocenia się na 7,5-8,0. Szmaragdy pochodzą z Austrii, Egiptu, Kolumbii, Zambii, Zimbabwe, Brazylii i Indii. Szmaragd jest bardzo poszukiwanym, wyjątkowo cennym kamień kolekcjonerskim i jubilerskim.

Szafir swoją nazwę wywodzi z języka greckiego - „sappheiros” oznacza kolor niebieski. Jest to bardzo twardy minerał z gromady tlenków – niebieska odmiana korundu. Jest minerałem rzadkim i niezwykle cenionym. Główne złoża szafirów znajdują się w Tajlandii, Indiach, Sri Lance, Birmie, Wietnamie, Laosie, Kambodży, Australii i Tanzanii.Do najdroższych szafirów należą szafiry kaszmirskie. Jest spotykany w skałach magmowych, najczęściej w pegmatytach i bazaltach. Szafir przybiera wiele odcieni niebieskiego od jasnego po bardzo ciemny granatowy odcień.

Diament, to odmiana alotropowa węgla, a jego nazwa pochodzi od greckiego słowa adamas, co znaczy „niepokonany", „niezniszczalny" jest najtwardszym minerałem i znaną substancją występującym na ziemi. Diament ma następujące właściwości fizyczne: dobre przewodnictwo cieplne, jest izolatorem, jest trudno topliwy i odporny na działanie kwasów i zasad. Występuje w złożach pierwotnych i wtórnych - np. perodytowych oraz aluwialnych. Można go znaleźć między innymi w: Indiach, Kanadzie, Rosji, Austrii, Brazylii czy Sierra Leone. Grecy uważali, że diamenty to łzy bogów, Rzymianie zaś wierzyli, że to okruchy gwiazd. Jest to bardzo rzadki kamień szlachetny, a proces jego powstawania rozpoczął się głęboko pod powierzchnią Ziemi. Diamenty krystalizowały w wysokich temperaturach, w warunkach bardzo wysokiego ciśnienia setki lat temu. Aż 85% diamentów nieoszlifowanych, wydobytych ze złóż znajduje swoich nabywców w Antwerpii. Jest to niezwykle cenny przedmiot inwestycyjny, a najbardziej znanymi diamentami są: Cullinan o masie 3106 karatów, podzielony na 105 części, Excelsior owadze 995,2 karata, podzielony na 11 części i oszlifowany oraz Centenary o masie 599 karatów, którego oszlifowanie zajęło ponad 3 lata, oraz którego masa po oszlifowaniu wynosiła 273,85 karatów.

Osobno należy opisać bursztyn jako materiał wykorzystywany w jubilerstwie: bursztyn to skamieniała żywica drzew rosnących miliony lat temu. Jego wiek oceniany jest na 25-50 mln lat. Naukowcy odkryli jednak znacznie starsze okazy, dzięki czemu wielokrotnie pomógł paleontologom zrekonstruować życie na Ziemi oraz zrekonstruować wiele wymarłych gatunków zwierząt i owadów.

Odkryj biżuterię z naturalnymi kamieniami szlachetnymi:

Charmsy Charmsy Pierścionki Pierścionki Naszyjniki Naszyjniki Kolczyki Kolczyki

Syntetyczne kamienie szlachetne.

Tak zwane syntetyki – krystaliczne produkty wytworzone przez człowieka, których właściwości fizyczne i chemiczne są niezwykle zbliżone z własnościami prawdziwych kamieni szlachetnych kopalnianych, które są ich wzorcami. Wśród nich należy wyróżnić kamienie stworzone metodami laboratoryjnymi - Laboratory Grown, bądź stworzone przez człowieka (Man-Made). Są to kamienie, które niczym się nie odróżniają od naturalnych odpowiedników powstałych w ziemi bez ingerencji człowieka. Znaczy to, że naturalny odpowiednik ma między innymi taki sam ciężar właściwy, twardość, przewodność elektryczną, przewodność ciepła, jak jego laboratoryjny odpowiednik. Tym samym diamenty stworzone przez człowieka w laboratorium nie różnią się od diamentów kopalnianych pod względem fizycznym, optycznym oraz chemicznego składu.

Kamienie sztuczne.

Kamienie sztuczne to kamienie ozdobne, wytworzone przez człowieka nie mające swojego wzorca w przyrodzie. Kamienie sztuczne właśnie tym różnią się od laboratoryjnie wytworzonych syntetycznych kamieni szlachetnych. Najpopularniejszym kamieniem sztucznym jest cyrkonia. Ma ona cechy kwalifikujące ją aby uznać za kamień jubilerski jednak przyroda nie stworzyła niczego o takim składzie chemicznym i parametrach fizycznych. Cyrkonie mogą być w wielu kolorach i imitować wiele naturalnych kamieni. Twardość w skali Mohsa cyrkonii to 8,5.

Odkryj biżuterię z naturalnymi kamieniami szlachetnymi:

Srebrna i złota biżuteria z cyrkoniami Srebrna i złota biżuteria z cyrkoniami

Wartość kamienia.

Istnieje jednak wiele innych cennych naturalnych, twardych minerałów. Na wyróżnienie zasługują:

Szmaragd

Podobnie jak jadeit to zielony kamień szlachetny. Różnią się jednak nasyceniem barwy, przez co to właśnie szmaragd uważany jest za króla szlachetnych kamieni.

Szafir

Równie mocną głębią koloru cieszy się inny kamień szlachetny - szafir. Jest bardzo twardy minerał z gromady tlenków – niebieska odmiana korundu. Szafir jest uznawany za symbol miłości i prawdy, dlatego właśnie on najczęściej zdobi pierścionki zaręczynowe.

Rubin

Czerwoną odmianą cennych kamieni szlachetnych jest rubin - kamień szlachetny o barwie od różowej do krwistoczerwonej. Jest to również bardzo rzadki minerał - odmiana korundu. Rubin od zawsze był symbolem miłości i pożądania, nic więc dziwnego że biżuteria z rubinem jest bardzo popularna. Korund jest minerałem bezbarwnym, a rubin dzięki zawartości pierwiastka chromu posiada właśnie czerwoną barwę. Im więcej tego pierwiastka, tym barwa będzie intensywniejsza.

Diament

Wracając do diamentów należy wspomnieć o zasadzie 4C, oznaczających z angielskiego:

  • carat (karat - masę),
  • colour (barwa),
  • clarity (czystość),
  • cut (szlif),

Pierwsze C - masa: masę kamieni szlachetnych, w tym diamentów, określa się w karatach metrycznych - "ct". Jeden karat został ustalony jako 200 mg, czyli 0,2 grama. Ma ona duży wpływ na wycenę kamienia.

Drugie C - barwa: większość wydobywanych diamentów jest zabarwiona. Istnieją diamenty bezbarwne, jak także o różnych odcieniach - żółtej, brązowej, szarej, niebieskiej czy różowej. Dwie ostatnie to tak zwane zabarwienie fantazyjne, które jest wyjątkowo rzadkie. Wśród diamentów o barwach typowych, które oceniane są w skali ustalonej przez Gemological Institute of Americaod - od D do Z, najrzadsze i najbardziej cenione są kamienie o barwie D, czyli całkowicie bezbarwne.

Trzecie C - czystość: diamenty mają znamiona wewnętrzne (nazywane inkluzjami), jak także znamiona zewnętrzne (zwane skazami), które czynią każdy kamień wyjątkowym - niepowtarzalnym. O tym, do jakiej klasy czystości diament zostanie przydzielony przez rzeczoznawcę, decydują: rozmieszczenie, wielkość i liczba inkluzji i skaz. Wyróżnia się klasy:

Czystość kamieni - zupełnie czyste FL (Flawless) - zupełnie czyste;
Czystość kamieni - czyste, wolne od znamion wewnętrznych IF (Internally Flawless) - czyste, wolne od znamion wewnętrznych;
Czystość kamieni - bardzo małe zanieczyszczenia - inkluzje, widoczne tylko pod mikroskopem VVS (Very, Very Small Inclusions) - bardzo małe zanieczyszczenia - inkluzje, widoczne tylko pod mikroskopem;
Czystość kamieni - nieznaczne, drobne znamiona wewnętrzne widoczne w badaniu przy dziesięciokrotnym powiększeniu VS (Very Small Inclusions) - nieznaczne, drobne znamiona wewnętrzne widoczne w badaniu przy dziesięciokrotnym powiększeniu;
Czystość kamieni - małe inkluzje czyli dostrzegalne znamiona wewnętrzne w badaniu przy dziesięciokrotnym powiększeniu SI (Small Inclusions) - małe inkluzje czyli dostrzegalne znamiona wewnętrzne w badaniu przy dziesięciokrotnym powiększeniu;
Czystość kamieni - kamienie o niskiej klasie czystości z zanieczyszczeniami widocznymi gołym okiem przez każdego człowieka I1 oraz I3 (Included) - kamienie o niskiej klasie czystości z zanieczyszczeniami widocznymi gołym okiem przez każdego człowieka.

Czwarte C - szlif: dzięki właściwemu oszlifowaniu diamentu można dostrzec jego wspaniałą brylancję. Duży wpływ na wartość diamentu ma ocena szlifu - analizie podlegają kształt, proporcje oraz wykończenie szlifu. Wśród diamentów, jak także innych kamieni można wyróżnić kamienie o szlifie brylantowym - okrągłym, czyli brylantowym, jak także innych: szlify typu markiza, szmaragd, owal, serce czy gruszka.